تهیهکننده: پیمان پورنیا
رئیس مطالعات و پژوهش واحد تحقیق و توسعه شرکت ایران ملاس
همزمان با افزایش موارد ابتلا به سیکلوسپوریازیس در ایالات متحده، کارشناسان توضیح میدهند که چگونه میتوانید خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهید.
در تابستان امسال (2025)، یک انگل میکروسکوپی هزاران آمریکایی را بیمار کرده است و مقامات بهداشت عمومی همچنان در تلاشاند تا دقیقاً مشخص کنند کدام مواد غذایی عامل انتشار آن هستند.
تا تاریخ ۱۴ جولای، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای ایالات متحده (CDC) ابتلای ۱۶۴۵ نفر در ۳۴ ایالت به بیماری رودهای سیکلوسپوریازیس را ثبت کردهاند و بیش از ۵۱۰۰ مورد دیگر نیز در انتظار تأیید نهایی هستند. بیشترین تعداد موارد ابتلا در ایالت میشیگان شناسایی شده است؛ جایی که تا ۱۶ جولای، آمار مبتلایان در تابستان امسال به حدود ۴۳۱۲ نفر رسیده است.
آژانسهای فدرال در ۱۶ جولای اعلام کردند که منشأ بسیاری از موارد ابتلا، کاهوی تولیدی شرکت تیلور فارمز بوده که برای رستورانهای تاکو بل در سراسر منطقه غرب میانه آمریکا تأمین میشده است. نام این غول صنعت کشاورزی — که ارزشی معادل ۷ میلیارد دلار دارد — پیش از این نیز در چندین مورد شیوع بیماریهای ناشی از آلودگی مواد غذایی، از جمله موارد مرتبط با انگل سیکلوسپورا و باکتری ایکولای، مطرح شده بود. بااینحال، سازمان غذا و دارو در ۱۹ جولای اعلام کرد که پس از بررسی مجدد، مشخص شده است که نتیجه آزمایشِ یک نمونه کاهو از شرکت تیلور فارمز، مثبت کاذب بوده است.
طبق گزارش سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، تا تاریخ ۱۹ جولای، هیچ نتیجه مثبت تأیید شدهای برای نمونههای آزمایششده برای سیکلوسپورا وجود ندارد. بااینحال، این سازمان اعلام کرد که همچنان با تیلور فارمز همکاری میکند و به بررسی منبع شیوع و جمعآوری و آزمایش نمونهها ادامه میدهد.
علائم سیکلوسپوریازیس میتواند هفتهها ادامه داشته باشد و مشکلات شدیدی را بهویژه در کودکان خردسال، بزرگسالان مسن و افراد دارای نقص سیستم ایمنی ایجاد کند. افراد حدود یک هفته پس از خوردن غذای آلوده - که معمولاً محصولات تازه، بهویژه تمشک، سبزیجات برگدار و مخلوطهای سالاد بستهبندی شده است - بیمار میشوند، اما بروز علائم میتواند از دو روز تا دو هفته طول بکشد.
در اینجا آنچه باید درباره سیکلوسپورا و نحوه انتشار آن بدانید، آمده است.
سیکلوسپورا چیست؟
«سیکلوسپورا کایتاننسیس» (Cyclospora cayetanensis) یک انگل تکیاختهای و کرویشکل است که ابعاد آن برای دیده شدن با چشم غیرمسلح بسیار کوچک است و نخستین بار در سال ۱۹۹۴ در انسان شناسایی شد. این انگل موجب اسهال آبکی و گاهی بسیار شدید و ناگهانی میشود که ممکن است هفتهها بهصورت متناوب ادامه یابد؛ علائم دیگر آن شامل گرفتگی عضلات شکم، نفخ، حالت تهوع، خستگی و بیاشتهایی است. اکثر افراد سالم بهبود مییابند و این بیماری به یک آنتیبیوتیک رایج به نام تریمتوپریم-سولفامتوکسازول پاسخ میدهد.
بسیاری از موارد ابتلا به سیکلوسپوریازیس هرگز تشخیص داده نمیشوند، زیرا این انگل در تمام پنلهای تشخیصی گنجانده نشده است و پزشکان اغلب باید برای درخواست آزمایش مناسب، بهطور پیشدستانه به احتمال وجود این عفونت فکر کنند. ملانی فایرستون، پژوهشگر بیماریهای ناشی از غذا در دانشگاه مینهسوتا، میگوید که استفاده روزافزون از پنلهای آزمایشی چندعاملی که سیکلوسپورا را بهعنوان بخشی از روال معمول شناسایی میکنند، منجر به گزارش افزایش مداوم موارد ابتلا در سالهای اخیر شده است. بااینحال، به اعتقاد او، افزایش موارد در سال جاری یک افزایش واقعی است و صرفاً ناشی از بهبود روشهای تشخیص نیست.
در سطح ملی، آمار کل موارد ابتلا به سیکلوسپوریازیس از سالی به سال دیگر نوسانات شدیدی دارد و در فصل جاری نیز شاهد آمار بالایی هستیم؛ هرچند ارقام اعلامشده توسط مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها از آمار ثبتشده در تکتک ایالتها عقبتر است. واضحترین نشانه در سطح ایالتی دیده میشود: ایالت میشیگان که معمولاً سالانه حدود ۵۰ مورد ابتلا را شناسایی میکند، در تابستان امسال تاکنون شاهد بیش از ۵۰ برابرِ این تعداد بوده است و بسیاری از ایالتهای دیگر نیز موارد خوشهای (شیوعهای محلی) مشابهی را گزارش کردهاند.
درحالحاضر مشخص نیست که آیا عامل این وضعیت، چندین محصول مختلف است یا یک محصول واحد که بهطور گسترده توزیع شده است. بیل مارلر، وکیل و فعال حوزه ایمنی مواد غذایی، که ۳۵ سال سابقه وکالت برای قربانیان شیوعهای بزرگ بیماریهای ناشی از مواد غذایی را دارد، در این باره گمانههایی دارد. او میگوید: «با توجه به ابعاد این ماجرا و بازه زمانی نسبتاً کوتاهی که در آن رخ داده است، به نظر من احتمالاً یک محصول واحد عامل اصلی بخش عمدهای از این موارد است.»
سیکلوسپورا چگونه شیوع پیدا میکند؟
یکی از ویژگیهایی که سیکلوسپورا را از اکثر میکروبهای روده متمایز میکند این است که از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. تقریباً هر مورد زمانی شروع میشود که فرد غذای آلوده، معمولاً محصولات تازه، را مصرف میکند.
این میکروب با میوهها و سبزیجات در مزارعی که در آن کشت میشوند، تماس پیدا میکند، زمانی که آب مورد استفاده برای آبیاری محصولات با زبالههای انسانی آلوده میشود. فاضلابهای ناکارآمد یا سیستمهای سپتیک که زبالهها را به آبراهها نشت میدهند، میتوانند باعث این امر شوند، همانطور که طوفانهای بارانی که منجر به سرریز شدن سیستمهای فاضلاب میشوند یا زبالههای انسانی را که بهخوبی مدیریت نشدهاند به استخرهای آبیاری میریزند، میتوانند باعث این امر شوند. محصولات کشاورزی همچنین میتوانند زمانی آلوده شوند که کارگران مزرعه با دسترسی ضعیف به سرویسهای بهداشتی کاربردی در نزدیکی خود قضای حاجت کنند.
اما سیکلوسپورا هنگام خروج از بدن فرد بیمار، در وضعیتی نیست که بلافاصله قابلیت انتقال و ایجاد بیماری داشته باشد. اووسیست (oocyst) — که مرحلهای شبیه به تخمِ انگل است — باید روزها یا حتی هفتهها در محیطی گرم بماند تا به شکلی بالغ تبدیل شود که بتواند به سلولهای دستگاه گوارش انسان حمله کند؛ به همین دلیل است که در ایالات متحده، موارد ابتلا همزمان با هوای گرم و مرطوب افزایش مییابد. مارلر میگوید با توجه به وسعت شیوع بیماری در سال جاری، احتمالاً «فرآیند انتقال بسیار کارآمدی» در جریان بوده است.
اووسیستهای سیکلوسپورا بهسختی از بین میروند. آنها میتوانند هفتهها تا ماهها در خاک یا آب زنده بمانند و در برابر کلر معمولی، رایجترین روشی که کشاورزان برای خلاص شدن از شر باکتریها و ویروسهای موجود در آب کشاورزی استفاده میکنند، مقاوم هستند. برای ریشهکن کردن این میکروب، عملیات کشاورزی باید از روشهای پیچیده و گرانقیمتی مانند میکروفیلتراسیون، تابش نور فرابنفش یا تصفیه آب با ازن استفاده کند.
هنگامی که آب آلوده، اووسیست را روی گیاه رسوب میدهد، این ارگانیسم محکم به لایه بیرونی گیاه میچسبد. میتواند هفتهها یا ماهها زنده بماند و سپس از طریق تجهیزات بستهبندی، سیستمهای حمل و نقل و فروشگاههای مواد غذایی به پیشخوان آشپزخانه شما برسد.
نحوه تحقیقات مقامات و راههای حفظ ایمنی
شناسایی منشأ شیوع سیکلوسپورا معمولاً شامل پرسشهای دقیق از افراد مبتلا درباره مواد غذایی مصرفشده در دو هفته پیش از بروز علائم، مقایسه انگشتنگاری ژنتیکی میکروبهای موجود در بدن افراد مختلف، و ردیابی مسیر حرکت مواد غذایی مشکوک در شبکههای پیچیده توزیع است. مقامات بهداشتی ایالت میشیگان و سایر ایالتها در حال تکمیل پرسشنامه توسط بیماران و انجام آزمایشهای ژنتیکی روی نمونههای مدفوع آنها هستند و سازمان غذا و داروی ایالات متحده نیز فرآیند ردیابی منشأ را برای چندین کانون (خوشه) ابتلا به این عفونت آغاز کرده است.
به گفتۀ فایرستون، حتی زمانی که مقامات بهداشت عمومی با حداکثر سرعت برای بررسی شیوع سیکلوسپورا تلاش میکنند، اغلب هفتهها طول میکشد تا بتوانند علت دقیق آن را مشخص کنند. پس از مصرف ماده غذایی آلوده، ممکن است دو هفته طول بکشد تا فرد بیمار شود و چند روز دیگر نیز بگذرد تا او به پزشک مراجعه کند. بسیاری از پزشکان تا زمانی که علائم اسهال حداقل یک هفته ادامه نداشته باشد، آزمایشهایی برای تشخیص علت آن انجام نمیدهند. به این مدت، چند روز دیگر برای جمعآوری و تحویل نمونه مدفوع توسط بیمار و چند روز دیگر برای انجام آزمایشهای آزمایشگاهی را نیز باید اضافه کرد. فرآیند گفتگو با بیماران و تأمینکنندگان احتمالیِ دخیل در ماجرا بهصورت همزمان انجام میشود، اما ممکن است به دلایل گوناگونی دچار تأخیر گردد. او میگوید: «زمانبندی دقیق تمام این مراحل گاهی میتواند بسیار چالشبرانگیز باشد.»
این عامل بیماریزا چالشهایی را نیز در زمینه ایمنی مواد غذایی در خانه ایجاد میکند: پاشیدنِ گذرا و سطحیِ آب برای جدا کردن آن از سطح خارجی نخود فرنگی، پرزهای ریزِ تمشک، یا برگ کاهو، ریحان و گشنیز کافی نیست. اما به گفتۀ فایرستون، آبکشیِ طولانیتر مؤثر است.
برای کاهش خطر بیماری ناشی از مصرف سالاد، بهجای خرید کاهوهای کیسهایِ از پیش شستهشده یا بستههای آمادهی سالاد، کاهو را بهصورت بوتهی کامل (درسته) تهیه کنید. دو یا سه لایهی بیرونی برگها را دور بریزید و برگهای داخلی را بهدقت زیر جریان آب شیر بشویید.
گرفتن جریان آب شیر روی میوههای ظریفی مانند تمشک به مدت حداقل یک دقیقه، روشی نسبتاً مؤثر برای کاهش خطر آلودگی آنهاست، هرچند تمام آلودگیها را از بین نمیبرد. شستوشوی محصولات در محلولی متشکل از یک قسمت سرکهی سفید و سه قسمت آب شیر، احتمالاً نتیجهی بهتری دارد. پختن محصولات تا رسیدن دمای داخلی آنها به حداقل ۱۵۸ درجهی فارنهایت (حدود ۷۰ درجهی سانتیگراد)، مؤثرترین روش برای از بین بردن خطر ناشی از این انگل است.
فایرستون میگوید که جابهجایی و نگهداری دقیق محصولات کشاورزی تنها کاری نیست که افراد میتوانند برای کمک به مهار این شیوع انجام دهند. اگر به عفونت سیکلوسپورا مبتلا شدید، در میان گذاشتن هرآنچه از جزئیات مصرف مواد غذایی به خاطر دارید با مقامات بهداشت عمومی، میتواند در نهایت به جلوگیری از ابتلای دیگران به این بیماری کمک کند.
او میگوید: «اگر مسئولان بهداشت برای پرسوجو درباره آنچه خوردهاید با شما تماس گرفتند، با ارائه اطلاعات میتوانید به آنها کمک کنید تا منشأ این شیوع را شناسایی کنند.»
منبع
.https://www.nationalgeographic.com/health/article/cyclosporiasis-cayetanensis-cyclospora-parasite-outbreak