تهیه‌کننده: پیمان پورنیا
رئیس مطالعات و پژوهش واحد تحقیق و توسعه شرکت ایران ملاس

پزشکان از جدیدترین پژوهش‌های بریتانیا که اثربخشی چشمگیر واکسن HPV را نشان می‌دهد، بسیار خرسندند. در اینجا آنچه را که می‌دانیم، مرور می‌کنیم.
این بیماری چهارمین نوع شایع سرطان در میان زنان سراسر جهان است، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که راهکاری مؤثر برای مقابله با سرطان دهانه رحم پیدا شده است. واکسن «گارداسیل ۹» (Gardisil 9) که علیه ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) عمل می‌کند، موضوع مطالعه‌ای بود که به‌تازگی در بریتانیا منتشر شد و کاهش چشمگیر و کم‌نظیر ۱۰۰ درصدی را در موارد مرگ‌ومیر ناشی از این سرطان نشان داد. برای پزشکانی که با این سرطان مبارزه می‌کنند — بیماری‌ای که نرخ مرگ‌ومیر پنج‌ساله آن کمی بیش از ۳۱ درصد است — این خبر تأییدی امیدبخش بر پیشرفت‌های جامعه پزشکی محسوب می‌شود. واکسن مورد استفاده در این مطالعه، همان واکسنی است که در ایالات متحده نیز تزریق می‌شود.
این مطالعه در تاریخ ۱۷ ژوئن در نشریه «لنست» (The Lancet) منتشر شد و پیتر ساسینی، پژوهشگر ارشد و استاد اپیدمیولوژی سرطان در دانشگاه «کویین مری» لندن — که مدیریت واحد کارآزمایی‌های پیشگیری از سرطانِ مؤسسه «تحقیقات سرطان بریتانیا» (Cancer Research UK) در همین دانشگاه را نیز بر عهده دارد — نتایج آن را «کمی غافلگیرکننده» توصیف کرد. دلیل این امر آن است که مطالعه نشان داد در گروه سنی ۲۰ تا ۲۴ سال — که ۹۰ درصد آن‌ها علیه ویروس HPV واکسینه شده بودند — حتی یک مورد مرگ ناشی از سرطان دهانه رحم رخ نداده است.
او می‌گوید: «انتظار داشتم شاهد کاهش مرگ‌ومیر ناشی از سرطان دهانه رحم باشم، اما انتظار نداشتم که برای پنج سال پیاپی، هیچ مورد مرگی مشاهده نکنم. از این بابت بسیار خرسند شدم.»
در ادامه، یافته‌های پژوهشگران و پیامدهای آن برای آینده ویروس HPV و سرطان دهانه رحم تشریح شده است.

یافته‌های این مطالعه: کاهش ۱۰۰ درصدی نرخ مرگ‌ومیر ناشی از سرطان دهانه رحم

این مطالعه داده‌های مربوط به سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۴ را در مورد زنانِ سه گروه سنی — ۲۰ تا ۲۴، ۲۵ تا ۲۹ و ۳۰ تا ۳۴ سال — بررسی کرد. ازآنجا‌که اکثر افرادِ جوان‌ترین گروه سنی در سن ۱۲ یا ۱۳ سالگی واکسینه شده بودند، این گروه بیشترین دسترسی را به واکسن داشت. گروه‌های سنی بالاتر شرایط دسترسی متفاوتی داشتند؛ چرا که به برخی از آن‌ها تا سن ۱۸ سالگی پیشنهاد واکسیناسیون داده شد و آن‌ها تصمیم به دریافت واکسن گرفتند. در گروه سنی ۲۵ تا ۲۹ سال نیز شاهد کاهش ۱۰۰ درصدی (رسیدن به صفر) در میزان مرگ‌ومیر بودیم و در گروه ۳۰ تا ۳۴ سال — که دسترسی یا آگاهی کمتری نسبت به واکسن داشتند — این کاهش ۶۳ درصد بود.
ساسیِنی می‌گوید: «تأثیر آن بسیار چشمگیر است. ما مرگ‌ومیر ناشی از سرطان دهانه رحم را دست‌کم ۸۰ درصد کاهش داده‌ایم.»
البته، از آنجا که این یک مطالعه مشاهده‌ای بوده است، او هشدار می‌دهد که در عمل، رسیدن به عدد صفر به این معنا نیست که هیچ احتمالی برای مرگ وجود ندارد. او می‌گوید: «اگر با در دسترس قرار گرفتن داده‌های سال ۲۰۲۵، شاهد یک یا دو مورد مرگ در این گروه سنی باشیم، تعجب نخواهم کرد. اما جامعه بهداشت عمومی هدفش کاهش چشمگیر سرطان دهانه رحم و مرگ‌ومیر ناشی از آن بود و دقیقاً به همین هدف دست یافته است.»
آندریا توفانو-شوگرمن، متخصص انکولوژی زنان در مرکز سرطان Memorial Sloan Kettering در کماکِ نیویورک، می‌افزاید: «دلیل این سطح خیره‌کننده از اثربخشی احتمالاً آن است که این واکسن پاسخ ایمنی بسیار قوی و پایداری ایجاد می‌کند، پیش از مواجهه با ویروس تزریق می‌شود و همچنین واکسن نُه‌ظرفیتی سویه‌هایی را پوشش می‌دهد که عامل بیش از ۹۰ درصد موارد سرطان دهانه رحم هستند.»
علاوه‌بر این مطالعه، تحلیلی که در ماه مه ۲۰۲۶ توسط «مرکز تحقیقات و سیاست‌گذاری بیماری‌های عفونی» دانشگاه مینه‌سوتا منتشر شد، نشان داد که واکسن‌های HPV برای بیماران ایمن و مؤثر هستند؛ این واکسن‌ها از ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه رحم جلوگیری کرده و به‌طور بالقوه در برابر سایر سرطان‌های مرتبط با HPV نیز محافظت ایجاد می‌کنند. این تحلیلِ فراگیر شامل ۱۲۱ مطالعه بود و نشان می‌دهد که حتی تزریق یک دوز واکسن نیز می‌تواند در برابر عفونت HPV محافظت ایجاد کند.
پژوهشی که در ماه مه ۲۰۲۴ در «ژورنال پزشکی بریتانیا» (British Medical Journal) منتشر شد، نشان داد که بین ژانویه ۲۰۰۶ تا ژوئن ۲۰۲۰، ابتلای نزدیک به ۳۰ هزار زن ۲۰ تا ۶۴ ساله در انگلستان به سرطان دهانه رحم تشخیص داده شده است. علاوه‌بر این، ابتلای بیش از ۳۳۵ هزار زن به CIN3 — نوعی تغییر سلولی پیش‌سرطانی در دهانه رحم که می‌تواند به سرطان دهانه رحم منجر شود — نیز تشخیص داده شد. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که با معرفی واکسن HPV، میزان تشخیص سرطان دهانه رحم در دخترانی که بین سنین ۱۲ تا ۱۳ سالگی واکسینه شده بودند، در مقایسه با زنان واکسینه‌نشده، 83.9 درصد کاهش یافت. به همین ترتیب، میزان تشخیص CIN3 در همین گروه از دختران نیز 94.3 درصد کاهش نشان داد.

تاریخچه واکسن HPV

در سال ۲۰۰۶، نخستین نسخه از واکسن «گارداسیل» برای دختران و زنان جوان در ایالات متحده تأیید شد و در سال ۲۰۱۴، نسخه جدیدتری به نام «گارداسیل ۹» نیز مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را دریافت کرد. امروزه، «کلینیک مایو» (Mayo Clinic) توصیه می‌کند که دختران و پسران این واکسن را در حدود سن ۱۱ یا ۱۲ سالگی، و یا در حالت ایده‌آل پیش از آغاز فعالیت جنسی، دریافت کنند. واکسن گارداسیل ۹ برای افراد در بازه سنی ۹ تا ۴۵ سال تأیید شده است و کسانی که پیش‌تر ابتلای آن‌ها به HPV تشخیص داده شده نیز همچنان می‌توانند از مزایای آن بهره‌مند شوند.
این واکسن همان چیزی است که رابرت فرنک، متخصص اطفال در مرکز پزشکی بیمارستان کودکان سینسیناتی و مدیر مرکز تحقیقات واکسن آنجا، به بیماران خود به عنوان «واکسنی برای پیشگیری از سرطان» توضیح می‌دهد. بیمارستان تحقیقات کودکان سنت جود می‌گوید که این واکسن از عفونت ناشی از نه نوع HPV سرطان‌زا جلوگیری می‌کند.
فرنک می‌افزاید: «سرطان دهانه رحم می‌تواند سال‌ها پس از عفونت HPV ایجاد شود.» علاوه بر این، دو سوم سرطان‌های سر و گردن از HPV ناشی می‌شوند و این واکسن می‌تواند به آنها نیز کمک کند، از جمله سرطان گلو ناشی از رابطه جنسی دهانی، و همچنین سایر سرطان‌ها در نواحی تحت تأثیر بیماری‌های مقاربتی مانند واژن، مقعد، آلت تناسلی مرد و بخش بیرونی آلت تناسلی زن.
در نهایت، و متقاعدکننده‌ترین نکته برای پسران و مردان جوانی که واکسن را در نظر می‌گیرند، فرنک می‌گوید که به جلوگیری از زگیل تناسلی کمک می‌کند.

دسترسی و اطلاعات نادرست

از زمان تولید این واکسن، پزشکانی همچون «فرنک» به دلیل نرخ بالای موفقیت آن، بیماران را به تزریق واکسن تشویق کرده‌اند. بااین‌حال، براساس پژوهشی که در سپتامبر ۲۰۲۵ در نشریه Lancet Regional Health-Americas منتشر شد، تنها حدود ۶۳ درصد از مردم ایالات متحده هر دو دوزِ لازم را دریافت کرده‌اند. به گفتۀ فرنک، بیماران با باورهای نادرستی دست‌وپنج نرم می‌کنند؛ ازجمله اینکه این واکسن باعث ناباروری می‌شود یا حتی کودکان را به سمت فعالیت‌های جنسی سوق می‌دهد؛ ادعاهایی که هیچ‌کدام پایه و اساس علمی ندارند.
درحالی‌که مردم آمریکا با اطلاعات نادرست مقابله می‌کنند، در سطح جهانی، مسئله اصلی نه پذیرش واکسن، بلکه دسترسی به آن است.
توفانو-شوگرمن می‌گوید: «این موضوع برای مناطق محروم، چه در سطح جهانی و چه در سطح ملی، پیامدهایی دارد.»
او می‌افزاید: «این مسئله برای والدین یک انگیزه محسوب می‌شود. در ایالات متحده، میزان تکمیل دوره واکسیناسیون HPV در نوجوانان ۱۳ تا ۱۷ ساله تنها حدود ۶۴ درصد است که بسیار کمتر از پوشش ۹۰ درصدی در انگلستان است. در این زمینه جای پیشرفت وجود دارد و ما نمی‌توانیم از این فرصت برای بهبود وضعیت صرف‌نظر کنیم.»

آنچه متخصصان می‌خواهند اکنون درباره این واکسن بدانید

فرنک می‌گوید که این مطالعه جدید می‌تواند به آگاه‌سازی بیماران درباره مزایای کامل و بلندمدت واکسن HPV کمک کند. استفانی آلیمنا، متخصص سرطان‌شناسی زنان در «مؤسسه سرطان دانا-فاربر» و «بیمارستان بریگهام و زنان» در بوستون، می‌گوید این بدان معناست که «همه، و تأکید می‌کنم همه، باید واکسن را دریافت کنند... هرچه افراد بیشتری واکسینه شوند، ایمنی جمعی بیشتری ایجاد می‌شود و نرخ ابتلا به تمام سرطان‌های مرتبط با HPV کاهش می‌یابد.» او می‌افزاید که این خبر «بسیار هیجان‌انگیز» است، زیرا پزشکان حدود ۲۰ سال در انتظار دستیابی به چنین نتایجی بوده‌اند.
لییا پیندر، متخصص سرطان‌شناسی زنان در «مرکز سرطان دانشگاه سینسیناتی» در اوهایو، می‌گوید: «برای کسانی که درحال‌حاضر واجد شرایط دریافت واکسن هستند، این داده‌ها یک توصیه نظری را به توصیه‌ای حیاتی و نجات‌بخش تبدیل می‌کنند. اگر کودکی در سن ۱۲ یا ۱۳ سالگی واکسینه شود، خطر مرگ او بر اثر سرطان دهانه رحم پیش از ۳۰ سالگی عملاً به صفر می‌رسد.»
بااین‌حال، این تحقیق جدید گزینه‌های درمانی فعلی را برای کسانی که از قبل با سرطان دهانه رحم یا ضایعات پیش‌سرطانی آن زندگی می‌کنند، تغییر نمی‌دهد. پیندر می‌گوید: «درحالی‌که ما باید به‌شدت بر گسترش دسترسی به غربالگری، پیشگیری ثانویه و مراقبت‌های انکولوژیک با کیفیت بالا تمرکز کنیم، نمی‌توانیم نوآوری‌های حمایتی برای زنانی که درحال‌حاضر با این بیماری دست‌و پنجه‌نرم می‌کنند را رها کنیم یا از آنها غافل شویم.»
اگرچه هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن وجود دارد، اما این هفته، جوامع مرتبط با سرطان و بهداشت جهانی، تحقیقات مرگ صفر را به‌عنوان یک پیروزی در نظر می‌گیرند. پیندر می‌گوید: «حیاتی‌ترین آمار، صفر است.»

منبع

.https://www.nationalgeographic.com/health/article/cervical-cancer-hpv-vaccine-success