تهیهکننده: پیمان پورنیا
رئیس مطالعات و پژوهش واحد تحقیق و توسعه شرکت ایران ملاس
یک مطالعه جدید نشان میدهد که قطع مصرف کربوهیدرات همیشه برای سلامتی شما بهتر نیست و کیفیت آن کربوهیدراتها اهمیت بیشتری دارد.
اگر در تلاش برای بهبود سلامت قلب خود هستید، احتمالاً رژیم غذایی کمکربوهیدرات یا کمچرب به شما توصیه شده است. اما طبق یک مطالعه جدید در مجله کالج قلب و عروق آمریکا، محدود کردن میزان کربوهیدرات و چربی مصرفی ممکن است در کاهش خطر بیماری قلبی، راه حل قطعی نباشد.
محققان هاروارد دادههای نظرسنجی رژیم غذایی و نتایج سلامت حدود ۲۰۰۰۰۰ متخصص سلامت را به مدت ۳۰ سال تجزیه و تحلیل کردند و خطر ابتلا به بیماری قلبی مرتبط با آنها را اندازهگیری کردند. محققان متخصصان سلامت را که رژیم غذایی کمکربوهیدرات داشتند، مقایسه کردند و دریافتند که اگر فرد به طور منظم کربوهیدراتهای ناسالم یا تصفیهشده مصرف کند، خطر بیماری قلبی میتواند ۱۴ درصد افزایش یابد. بااینحال، اگر فرد کربوهیدراتهای سالم مانند غلات کامل مصرف کند، خطر ۱۵ درصد کاهش مییابد.
ژیوان وو، پژوهشگر فوق دکترا در بخش تغذیه دانشگاه هاروارد و نویسنده همکار این مطالعه میگوید این مطالعه نشان میدهد که سلامت «صرفاً در مورد کاهش کربوهیدرات یا چربی نیست». «پیام اصلی ما این است که کیفیت رژیم غذایی اهمیت بیشتری دارد.»
از آنجا که این یک مطالعه مشاهدهای بود، محققان نمیتوانند مستقیماً ثابت کنند که برخی رژیمهای غذایی در واقع باعث ابتلای شرکتکنندگان در مطالعه به بیماری قلبی شدهاند. بااینحال، کامیلا دالبی هانسن، محققی در دانشگاه جنوب دانمارک، اودنس که بخشی از این مطالعه نبود، میگوید: این واقعیت که این مطالعه تعداد زیادی از افراد را برای مدت طولانی دنبال کرده است، «چشمگیر» است.
وو میگوید محققان یک قدم فراتر رفتند و دادههای بیولوژیکی را برای کمک به مقابله با سوگیریهای احتمالی خودگزارشی از پرسشنامههای سلامت جمعآوری کردند. محققان نمونه خون بیش از 11000 شرکتکننده را گرفتند و توانستند متابولومیکس آنها، مولکولهای کوچک در سلولها و بافتها را اندازهگیری کنند که یافتههای قبلی آنها را تأیید میکرد.
هانسن میگوید: «این یک روش بسیار پیچیده است که آنها در آن موفق شدند. چیزی که من را بسیار خوشحال میکند، اضافه شدن متابولومیکس است. این فوقالعاده جدید و هیجانانگیز است.»
تأکید بر غذاهای کامل
بدن برای تأمین انرژی و حفظ سلامت کلی ما به درشتمغذیها — یعنی کربوهیدراتها، پروتئینها و چربیها — نیاز دارد. گزینههای غذایی متعددی هم برای دریافت این درشتمغذیها وجود دارد: استیک، میوهها، جو دوسر، فستفود، بستنی، سبزیجات و موارد دیگر.
اما کیفیت غذاهایی که میخوریم متفاوت است. برای مثال، پژوهشگران هاروارد در این مطالعه میان کربوهیدراتهای تصفیهشده، با کیفیت پایین و کربوهیدراتهای باکیفیت مانند غلات کامل، تمایز قائل شدند.
این مطالعه همچنین میان کیفیت منابع چربی تفاوت قائل شد. چربیهای ناسالم و بیکیفیت — مانند چربیهای ترانس یا اشباع که در غذاهایی مثل گوشت قرمز، خامه پرچرب و کره یافت میشوند — بهراحتی در بدن متابولیزه نمیشوند. مصرف چربیهای ناسالم اغلب با خطر بالاتر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی مرتبط است.
در مقابل، تجزیه و استفاده از چربیهای سالم و باکیفیت — مانند آووکادو یا مغزهای خوراکی — برای بدن آسان است و این چربیها به ایجاد احساس سیری نیز کمک میکنند. هنسن میگوید: «چربیها شگفتانگیزترین درشتمغذیها هستند. آنها از سلامت مغز، عملکرد هورمونی و پوست شما محافظت میکنند. همچنین برای سلامت قلب مفیدند و شریانها را از رسوبات پاکسازی میکنند.»
محققان هنگام انجام این مطالعه، دستههای مختلفی از رژیمهای غذایی سالم و ناسالم ایجاد کردند. رژیم غذایی سالم به عنوان رژیمی تعریف شد که شامل پروتئینها و چربیهای گیاهی بیشتر یا پروتئینها و چربیهای با کیفیت بالا و همچنین کربوهیدراتهای با کیفیت بالا باشد. در مقابل، رژیم غذایی ناسالم بهعنوان غنی از کربوهیدراتهای تصفیهشده با کیفیت پایین و پروتئینها و چربیهای حیوانی تعریف شد که در این مطالعه به عنوان منبع چربی با کیفیت پایین در نظر گرفته شدند.
نتایج به وضوح نشان میدهد که تفاوت در کیفیت چربی و کربوهیدرات ممکن است خطر بیماری را کاهش دهد، حتی اگر شرکتکنندگان کربوهیدرات یا چربی کمتری مصرف کنند. به طور خاص، شرکتکنندگانی که کربوهیدرات با کیفیت بالا و پروتئینها و چربیهای گیاهی بیشتری مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که کربوهیدراتهای تصفیهشده و چربیها و پروتئینهای حیوانی بیشتری مصرف میکردند، خطر بیماری قلبی کمتری داشتند.
علاوه بر این، کسانی که منابع پروتئین و چربی خود را از حیوانات دریافت میکردند، با داشتن چربیهای اشباع و چربیهای ترانس همبستگی مثبتتری داشتند که میتواند خطر بیماریهای قلبی عروقی را نیز افزایش دهد.
هانسن معتقد است که یکی از محدودیتهای این مطالعه این است که چگونه با رتبهبندی چربیها و پروتئینهای حیوانی بهعنوان ناسالم، دستهبندیهای «سالم و ناسالم» را ساده میکند. او میگوید: «به نظر من، همه پروتئینهای حیوانی و همه چربیهای حیوانی ناسالم نیستند.»
وو تأیید میکند که برخی پروتئینهای حیوانی کمچرب، مانند ماست، میتوانند مفید باشند. بااینحال، سایر کارشناسان خاطرنشان میکنند که این مطالعه بر مزایای مضاعف غلات کامل و همچنین پروتئینها و چربیهای گیاهی در مقایسه با سایر انواع آنها تأکید دارد.
جنیفر ساچک، استاد ممتاز دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه براون، میگوید: «این بدان معنا نیست که نباید پروتئین حیوانی مصرف کرد، بلکه باید تمرکز اصلی بر غذاهای کامل و پروتئینها و چربیهای گیاهی — نظیر حبوبات و انواع لوبیا — باشد. شواهد تاریخی نشان میدهد که مصرف بیشترِ مواد غذایی گیاهی، فواید سلامتی بیشتری به همراه دارد.»
نشانههای موفقیت در بدن شرکتکنندگان
نمونههای خون گرفتهشده در طول مطالعه، بینشی در مورد سلامت واقعی شرکتکنندگان نیز ارائه داد. افرادی که نسخههای سالمتری از رژیمهای غذایی کمکربوهیدرات و کمچرب داشتند، سطح کلسترول خوب بالاتر و سطح تریگلیسیرید پایینتری داشتند که وقتی بدن ما به حد کالری سالم رسیده است، تولید میشود. سطح بالاتر کلسترول خوب میتواند با پاک کردن کلسترول بد از شریانهای ما، بدن را از بیماریهای قلبی محافظت کند.
محققان همچنین متابولیتها یا مولکولهای باقیمانده پس از متابولیزه کردن هر چیزی در بدن ما را تجزیه و تحلیل کردند. ساچک میگوید: «اگر میگویید یک سری چیزها میخورید، متابولوم شما در واقع نشان میدهد که این صحیح هست.»
یک متابولیت، اسید هیپوریک، ارتباط بیشتری با شرکتکنندگانی داشت که رژیمهای غذایی کمکربوهیدرات و کمچرب سالمتری را دنبال میکردند. اسید هیپوریک میتواند شاخص دیگری از رژیم غذایی غنی از میوهها و سبزیجات باشد. یافتهها، مدلسازی ریسک را تأیید میکنند و نشان میدهند که رژیمهای غذایی سالمتر منجر به نتایج بیولوژیکی بهتری میشوند.
جالب آنکه وو میگوید افرادی که رژیمهای سالمِ کمکربوهیدرات یا کمچرب را دنبال میکردند، هر دو از نشانههای مشترکِ سلامتِ مطلوب برخوردار بودند. به عقیده او، این موضوع نشان میدهد که ما در انتخاب نوع رژیم غذایی خود — چه کمکربوهیدرات و چه کمچرب — دستمان باز است؛ مشروط بر اینکه بر مصرف غذاهای کامل و منابع باکیفیتِ چربی و کربوهیدرات تمرکز کنیم.
وو میگوید: «به نظر من، این رویکرد ضمن فراهم کردن انعطافپذیری بیشتر متناسب با سلیقه افراد، همچنان محافظت بهتری از سلامت قلب و عروق به همراه دارد.»
منبع
.https://www.nationalgeographic.com/health/article/low-carb-diet-heart-disease-risk